انفجار چلنجر

انفجار چلنجر كامبيز توانا •۱۹۸۶ در ساعت ۳۸/۱۱ دقيقه به وقت محلى در چنين روزى در سال ۱۹۸۶ بود كه فضاپيماى چلنجر از ايستگاه «كيپ كارناوال» در فلوريدا شمارش معكوس براى پرواز به فضا را آغاز كرد. يكى از مسافران چلنجر خانمى ۳۷ ساله به نام «كريستا مك اوليف» بود كه به عنوان نخستين شهروند عادى و بدون تخصص هوانوردى قصد داشت راهى فضا شده و به زمين بازگردد. كريستا معلم علوم اجتماعى دبيرستان بود كه از منطقه نيوهمپشاير آمده بود، در يك رقابت انتخاباتى شركت كرد تا به عنوان عضو هفتم خدمه و سرنشينان چلنجر وارد اين فضاپيماى غول پيكر شود. پس از انتخاب چند ماه به طور فشرده تمرين ديد تا بتواند در چلنجر دوام بياورد. سفر چلنجر و شروع حركت چند بار عوض شد چرا كه شرايط آب و هوايى مساعد نبود. قرار بود ۲۳ ژانويه اين سفر انجام شود اما آغاز سفر شش روز به تاخير افتاد. مشكلات فنى نيز به اين قضيه اضافه شده بود اما دست آخر اجازه پرواز چلنجر صادر شد. ۳۷ ثانيه پس از شروع حركت هزاران نفر از جمله خانواده كريستا با ناباورى به صحنه اى كه در آسمان رخ داد نگاه مى كردند. بعد از انفجار مهيب، چلنجر در هاله اى از دود محو شد و هيچ چيز از آن باقى نماند. تمامى سرنشينان اين فضاپيما در جا كشته شدند. به غير از حاضران پرواز ميليون ها نفر در سرتاسر دنيا به طور زنده از طريق گيرنده هاى تلويزيونى شاهد اين تراژدى بزرگ بودند. در سال ۱۹۷۶ سازمان هوا فضاى آمريكا _ ناسا- از بزرگترين و قدرتمندترين فضاپيماى دنيا به نام «اينترپرايز» پرده برداشت. پنج سال بعد شاتل هاى فضايى با ورود كلمبيا و پرواز ۵۴ ساعته آن به فضا وارد دوره اى جديد شدند و در نسل جديد بدنه اصلى به همراه دو موشك حامل سوخت جامد و يك تانكر اصلى سوخت مى توانست به فضا سفر كرده و پس از پايان سوخت شاتل اصلى به زمين بازگردد. در شيوه جديد شاتل پس از ورود به اتمسفر زمين سرعت را كاهش داده و در پايان مانند يك هواپيماى گلايدر مى توانست روى زمين بنشيند. شاتل ها با اين وضعيت مى توانستند وسايل زيادى را با خود به فضا برده و همچنين با خود برخى وسايل و ابزار را به زمين بازگردانند. به ويژه قطعاتى كه در نصب ماهواره به كار مى رفت. حادثه دلخراش و تراژيك چلنجر نخستين نمونه چنين اتفاق تلخى بود كه تا به حال رخ داده است. حادثه چلنجر در زمانى رخ داد كه ريگان در جنگ سرد با شوروى، آمريكا را به سمتى مى برد كه با دستيابى به برنامه جنگ ستارگان قدرت دفاعى خود را افزايش دهد. بلافاصله پس از اين حادثه ريگان رئيس جمهور وقت آمريكا دستور تشكيل كميته تحقيق مستقلى را صادر كرد كه تمامى جزئيات حادثه را بررسى كرده و دلايل آن را مورد تحقيق قرار داده و گزارش دهند. هيات تحقيق كه به رياست ويليام راجرز، وزير خارجه پيشين دولت آمريكا تشكيل شده بود در ميان خود فضانوردان باسابقه اى چون نيل آرمسترانگ _ نخستين انسانى كه پا بر روى ماه گذشت- و خلبان مشهور و مسلطى چون چاك ييگر را داشت. طبق دليل مطرح شده در پايان تحقيقات چنين اعلام شد كه يك واشر در يكى از اتصالات مخزن سوخت جامد به لحاظ نقص فنى درست كار نكرد و باعث شكست بر اثر فشار و شروع انفجار شده و پس از آن ديگر حوادث به صورت زنجير وار رخ داده است. پس از اين حادثه ناسا تا بيش از دو سال هيچ سفر ديگرى به فضا انجام نداد و تعداد زيادى از بخش هاى ساخت و طراحى و راه اندازى شاتل را تغيير داد. در سپتامبر ۱۹۸۸ شاتل «ديسكاورى» توانست ماموريت خود را با موفقيت انجام دهد و از آن به بعد سفر هاى فضايى شاتل ها با كمترين درصد خطر و حادثه انجام شد. ماموريت هاى مهم فضايى توسط شاتل ها انجام شد كه از جمله آن مى توان به تعمير تلسكوپ هابل و ساخت پاسگاه هاى فضايى اشاره كرد. تا به امروز بيش از يكصد پرواز شاتل به فضا انجام شده است. اما اتفاقى كه براى فضاپيماى چلنجر افتاد، باعث شد حتى صنعت دقيق، پيشرفته و خلاقى چون هوانوردى بداند كه پاسخگو است و نه تنها دولت كه ميليون ها انسان آن را تعقيب كرده و حاضر نيستند خطا و شكست در آن پروژه ها را قبول كنند. در دستور هيات تحقيق چلنجر به دو محور اصلى اشاره شد: نخست اينكه دلايل جزيى و دقيق مطرح و اعلام شود و دوم اينكه تمامى كار هاى لازم و ضرورى انجام شده و تمامى پيشنهادهاى تكنيكى و لازم طراحى شود تا در آينده چنين اتفاقى رخ ندهد. تا چند روز پس از وقوع اين حادثه ناسا از دادن هرگونه اطلاعات به رسانه ها خوددارى مى كرد اما ريگان دستور داد كه كليه جلسات بررسى به صورت عمومى برگزار شود تا مردم از جزئيات قضيه باخبر شوند. شوك حادثه چلنجر باعث شد تا دوره اى جديد در امنيت پرواز هاى فضايى رقم بخورد. روزنامه شرق

خطرات زيستى رها سازى حشرات اصلاح ژنتيكى شده

در انتظار معجزه

مسيح فروتن

وقتى سخن از جانوران تغيير يافته ژنتيكى به ميان مى آيد، تنها عده كمى ممكن است به فكر حشرات بيفتند. اما در عمل، دستكارى ژنتيكى اين گروه از جانوران، موضوع بخش عمده اى از پژوهش ها است. با اين هدف كه در وضع بهداشت انسان و دام و نيز توليد محصولات گياهى بهبود حاصل شود.
دستكارى حشرات به منظور ناتوان ساختن آنها از انتقال بيمارى، دستكارى در آفت هاى گياهان زراعى يا دشمنان طبيعى آنها با هدف كاهش جمعيت آفت ها و نيز دستكارى حشرات مفيد (مانند زنبور عسل و يا كرم ابريشم) با هدف توليد پروتئين هاى دارويى، از برجسته ترين نمونه هاى اين گروه از پژوهش ها به شمار مى روند.از سويى، اين پژوهش ها توجه زيادى را به سمت جنبه هاى ايمنى اين موضوع معطوف كرده است. يكى از تفاوت هاى مهم اين گروه توليدات با ساير محصولات تغيير يافته ژنتيكى اين است كه حشرات با هدف زنده ماندن، تكثير انتقال ژن هايشان به گونه هاى وحشى، به عمد در طبيعت رها خواهند شد. از آنجا كه اكوسيستم ها توانايى سازگارى خود با تغييرات را دارند پيش بينى نتايج رهاسازى ها دشوار است. در كنار تغييرات پيش بينى شده، حشرات تغيير يافته ژنتيكى مى توانند باعث دگرگونى الگوهاى جمعيتى و نيز روابط صيد و صيادى و يا انتقال ژن ها به گونه هايى شوند كه مورد نظر پژوهشگران نبوده است.پيتر جنكينز، حقوقدان و تحليلگر سياسى مركز ايمنى مواد غذايى در واشينگتن مى گويد: «خطرات زيستى رها سازى حشرات و ماهى ها بسيار بالا است. مشكل اساسى در اين است كه اين گونه ها بعد از رها سازى ديگر قابل كنترل نخواهند بود.»از سوى ديگر مزاياى احتمالى اين كار مورد توجه بسيارى از كشور هاى پيشرفته و در حال توسعه قرار گرفته است، چرا كه حشرات تاثير چشمگيرى بر بهداشت و كشاورزى مى گذارند.«توماس ميلر» استاد حشره شناسى دانشگاه ريورسايد كاليفرنيا بر اين باور است كه حشرات تغيير يافته ژنتيكى كمك شايانى به رونق كشاورزى كاليفرنيا خواهند كرد. وى توضيح مى دهد: مشكلاتى كه ما از سوى حشرات داريم بيش از اندازه است. برآوردها حاكى از اين است كه در كاليفرنيا در هر ۶۰ روز يك آفت جديد ظهور مى كند. اين يك تهديد جدى است و به دليل گسترش ميزان حمل و نقل مواد رو به افزايش نيز هست. اكنون از ما توقع معجزه دارند و براى اين كار ناگزير از بهره گيرى از راهكار هاى فناورى زيستى هستيم.كرم سرخ غوزه پنبه با خوردن گل پنبه يا سوراخ كردن غوزه و خوردن بذر، به اين محصول خسارت مى زند. ميلر درصدد است گونه اى از كرم سرخ تغيير يافته ژنتيكى توليد كند كه حامل ژن هاى كشنده نتايج خود است. اگر همه چيز طبق پيش بينى جلو برود، از جمله اين آفت و نيز خسارتى كه مى زند كاسته خواهد شد. به گفته ميلر برآورد اقتصادى خسارت وارد شده بسيار آسان است، چرا كه داده هاى فراوانى از توليد پنبه بدون خسارت كرم غوزه پنبه يا با خسارت آن در دست است.
قبل از آزمون اثر اين حشرات در مقياس وسيع، ميلر و همكارانش بايد بدانند كه حشرات تغيير يافته ژنتيكى چگونگى در طبيعت پراكنده مى شوند. براى اين منظور آنها با وارد كردن ژنى از توتيا به اين حشره، پراكندگى اين حشره را مطالعه كردند. از آنجايى كه ژن توتيا منجر به توليد نوعى پروتئين فلورسنت مى شد، رديابى ژن بيگانه در طبيعت ميسر مى شود.دو سال پيش، عمل رها سازى در قفس هايى واقع در مركز تحقيقات وزارت كشاورزى ايالات متحده در شهر فونيكس انجام شد. بناست كه سال آينده علم رها سازى در يك مزرعه باز در شرق ايالت آريزونا انجام شود. با اين آزمون گروه پژوهشى اميدوار است نحوه پراكندگى ژن مزبور در طبيعت را روشن كند. مرحله بعدى كار اخذ مجوز براى رها سازى پروانه كرم سرخ غوزه پنبه حامل ژن كشنده نتاج است. ميلر مى گويد: «موافقان اين پژوهش كه عمدتاً كشاورزان آن را تشكيل مى دهند، مايل هستند كه اين روش به عنوان مهم ترين راه مهار كرم سرخ پنبه مورد استفاده واقع شود.»حشرات تغيير يافته ژنتيكى همچنين مى توانند به عنوان كارخانه هاى توليد مواد دارويى مورد استفاده واقع شوند. با روشى كما بيش مشابه آنچه از باكترى هاى تغيير يافته ژنتيكى انسولين انسانى به دست مى آيد، در ژاپن از كرم ابريشم تراريخت براى توليد پروتئين هاى انسانى استفاده مى شود. اين نوع كرم ابريشم علاوه بر توليد ابريشم مى تواند كلاژن (پروتئين لازم براى ترميم زخم ها) يا آلبومين (براى درمان كم خونى هاى شديد ناشى از خونريزى) نيز توليد كند. در حال حاضر اين مواد از خون هاى اهدا شده استحصال مى شود.«فلورين وورم»، استاد زيست فناورى موسسه دولتى فناورى در لوزان سوئيس مى گويد: «در روش هاى سنتى اين پروتئين ها از بافت يا خون به دست مى آيد كه روشى بسيار كند و پرهزينه است، ضمن اينكه خطر انتقال بيمارى ها نيز وجود دارد.» وورم مزيت كرم ابريشم را در توانايى آن براى توليد مقدار زياد پروتئين و نيز كم خطر بودن آن مى داند: «اگر من بين محصول به دست آمده از خون ۱۰۰۰ نفر انسان و مشابه آن از كرم ابريشم حق انتخاب داشته باشم فكر مى كنم بدانم كدام را انتخاب مى كنم. محصول به دست آمده از كرم ابريشم خالص تر بوده و خطر انتقال بيمارى هاى ويروسى يا انگلى نيز در آن وجود ندارد.»
توليد پروتئين از كرم ابريشم ظرف يك يا دو سال ديگر در آزمايشگاه هاى كوچك شروع مى شود و طى ۱۰ تا ۲۰ سال بعد به سطح توليد تجارى مى رسد.
دستكارى ژنتيك حشرات علاوه بر توليد مواد دارويى، مى تواند ابزارى براى جلوگيرى از انتشار بيمارى هاى انسانى و دامى نيز باشد. بيمارى هايى كه توسط عواملى نظير پشه ها، مگس تسه تسه، ساس، كنه، كك، شپش و حشرات ديگر منتقل مى شود.
«راوى دورواسولا» استاد دانشگاه پزشكى ييل، پژوهشى از اين نوع را سرپرستى مى كند تا بتواند بيمارى را كه توسط نوعى كنه منتقل مى شود، مهار كند. اين بيمارى در آمريكاى لاتين سالانه بيش از ۵۰۰۰۰ نفر قربانى مى گيرد. عامل اين بيمارى نوعى پروتوزوا است كه با گزيدن فرد آلوده به ساس مبتلا و سپس گزيدن فرد سالم به وى منتقل مى شود. گروه «دورواسولا» اقدام به دستكارى ژنتيك نوعى باكترى كرده اند كه معده ساس را ميزبان نامناسبى براى پروتوزوا مى كند و مانع انتقال بيمارى مى شود. با وجودى كه دورواسولا نسبت به اين روش مهار بيمارى خوش بين است، معتقد است كه مطالعات بسيارى براى كاربردى كردن اين روش لازم است. اين مطالعات بررسى مهاجرت ژنى را هم در بر مى گيرد.او مى گويد: «مطالعه در آزمايشگاه يا گلخانه يك بخش مسئله است. اما رهاسازى يك باكترى تغيير يافته ژنتيكى در طبيعت عملى بحث برانگيز است. اگر باكترى تغيير يافته ژنتيك علاوه بر ساس ها، حشراتى نظير مگس خانگى و مورچه را آلوده كند كه در زيستگاه انسانى يافت مى شود، چه اتفاقى خواهد افتاد؟»وى ادامه مى دهد: «دخالت در فرآيند هاى طبيعى كه منجر به تغيير محيط زيست مى شود، مسئوليت بالايى را طلب مى كند. ما مجبور هستيم كه اثرات جانبى اين كار را بشناسيم.»«توماس اسكات» استاد حشره شناس دانشگاه ديويس كاليفرنيا نيز با اين امر موافق است. پژوهش هاى وى بر روى تب هاى ويروسى و نحوه گسترش مالاريا متمركز است. به نظر وى دستكارى ژنتيك در پشه ها به طورى كه ديگر باعث انتقال مالاريا و بيمارى هاى ويروسى نشوند كارى جالب توجه است، اما در عين حال به دليل اثرات جانبى احتمالى ممكن است روش مناسبى نباشد. به عنوان مثال، ممكن است ژن ها علاوه بر ناتوان كردن پشه از انتقال عامل بيمارى، با انتقال به حشرات ديگر منجر به اتفاقات غير قابل پيش بينى شوند. حتى اين امكان وجود دارد كه اين تغييرات ژنتيك پايدار نباشد، به اين معنى كه انتقال بيمارى به دليل اين دستكارى ژنتيك براى مدتى متوقف شود و سپس عامل بيمارى راهى براى «دور زدن» اين مانع پيدا كند و بيمارى به طور غير منتظره مجدداً ظاهر شود.اسكات مى گويد: «بايد دقيقاً روشن كنيم چه چيزى را داريم در طبيعت رها مى كنيم. بايد ماهيت همه گير شدن بيمارى را بشناسيم و بدانيم رها سازى پشه تغيير يافته ژنتيكى چه اثرات قابل سنجشى بر طبيعت مى گذارد و عامل بيمارى چه واكنشى نسبت به محدوديت ايجاد شده نشان مى دهد. مقاومت عامل بيمارى مالاريا هميشه رو به افزايش بوده به طورى كه نسبت به گستره وسيعى از دارو ها مقاوم شده، پس هنوز اين امكان وجود دارد كه بتواند اين مانع را هم پشت سر بگذارد. چنين نتيجه اى مى تواند كار ما را بيش از پيش مشكل كند.»سازمان بهداشت جهانى موارد گزارش شده ابتلا به مالاريا را بين ۳۰۰ تا ۵۰۰ ميليون مورد در سال برآورد مى كند تلفات ناشى از اين بيمارى را بيش از يك ميليون نفر _ كه بيشتر آن را كودكان زير ۵ سال تشكيل مى دهند- مى داند. اسكات ارتباط تنگاتنگى بين اين بيمارى و فقر مى بيند. فراوانى اين بيمارى در جنوب صحراى بزرگ آفريقا از همه جا بيشتر است: كودكان در اين منطقه در هر فصل ۳۰۰ الى ۱۰۰۰ بار گزيده مى شوند.روش هاى متعارف كنترل بيمارى نظير استفاده از تورى و حشره كش نمى تواند گسترش اين بيمارى را كنترل كند. اما ناقل بيمارى به طور پيوسته به حشره كش ها مقاوم مى شوند و بسيارى از كشور هاى جهان سوم توانايى مالى خريد حشره كش ها و تورى ها را ندارند.اسكات مى گويد: «مطالعات زير بنايى به قدر كافى انجام شده. ما ظرف ۵ سال آينده ارزيابى مى كنيم آيا پشه هاى تغيير يافته ژنتيكى راه مناسبى براى مهار بيمارى هستند يا نه. اگر پاسخ منفى بود، به دنبال روش هاى ديگر مى گرديم اگر پاسخ مثبت بود بايد قاطعانه آن را پياده كنيم.»
جنكينز شفاف نبودن قوانين دولت ايالات متحده درباره ارزيابى خطرات حشرات تغيير يافته ژنتيكى را مانع بزرگى قلمداد مى كند: «پژوهشگران به دستور العمل هاى روشنى نياز دارند تا بدانند كدام ارزيابى ها لازم هستند و كدام لازم نيست. سازمان ها در راهنمايى پژوهشگران وضعيت نامطلوبى دارند. هر كدام از آنها سعى دارد از خود رفع تكليف كند.» وى تاكيد مى كند كه نبود دستور العمل روشن منجر به سردرگمى مى شود، «نظارت رسمى بر اين پژوهش ها بسيار كم است. مانند اين است كه وقايع متعددى در درون يك اتاق تاريك روى مى دهد ما سعى مى كنيم همه آن را با تاباندن باريكه اى از نور بشناسيم.»

روزنامه شرق

چگونه جانوران به معالجه خود مى پردازند

يك زندگى سالم

علم پزشكى هنر عالى نوع انسان محسوب مى شود. جانوران نيز در برابر بيمارى هاى خود بى تفاوت عمل نمى كنند. آنها با مهارت تمام از داروخانه جنگل استفاده مى كنند تا به درمان آلام خود بپردازند. به عنوان مثال شمپانزه ها، هنگامى كه حالشان خوب نيست برخى از گياهان طبى را مى خورند. خرس ها، زخم هاى خود را با صمغ هاى ضدعفونى كننده درختان معالجه مى كنند. اين رفتار جانوران براى پژوهشگران و داروسازان يك عرصه جديد پژوهشى است. در اينجا سعى داريم به اين پرسش پاسخ دهيم كه آيا غريزه شمپانزه ها مى تواند راه تازه اى را براى كشف داروهاى جديد به ما نشان دهد يا خير؟ مدت هاست كه پژوهشگران و زيست شناسان درصددند دريابند كه آيا اين غريزه در جانوران اسير و در بند نيز به قوت خود باقيست يا خير؟ به همين دليل زيست شناسان هلندى تحقيقات خود درخصوص علم پزشكى حيوانات را در باغ وحش «آپنهويل»، كه درواقع براى بررسى رفتار ميمون ها مجهز شده است، آغاز كردند.در نزديكى آپنهويل هلند كوه ميمون ها قرار دارد كه در حقيقت باغ وحشى است براى نخستى ها. بيش از ۳۰ گونه مختلف از ميمون ها در اين باغ وحش در محيطى كه تا حد ممكن مشابه محيط طبيعى زندگى آنها ساخته شده است، زندگى مى كنند. درواقع آپنهويل تنها باغ وحشى است كه در آن ميمون ها از يك باغ نباتات طبى برخوردارند.
«كنستانسه مليشارك» يكى از زيست شناسان مشغول به فعاليت در اين باغ وحش درباره رفتار ميمون ها درقبال اين باغ نباتات مى گويد: «در اين باغ وحش سه رفتار براى ميمون ها قابل انتظار بود. يا اينكه ميمون ها اصلاً توجهى به اين گياهان نكرده و آنها را نمى خورند يا اينكه به سادگى همه آنها را خورده و كل گياهان را از خاك بيرون كشيده و نابود مى سازند و يا اينكه در برخى مواقع، گياهان مشخصى را مى خورند. و بررسى هاى ما نشان دادند كه مورد سوم كاملاً صادق است.»در هفته ها و ماه هاى نخست ميمون ها پيش از همه گياه سنبل الطيب را مى خوردند كه اثرى آرامبخش دارد. علاوه براين برگ هاى ترب سفيد هم در ميان آنها طرفداران زيادى داشت. برگ هاى ترب، حاوى نوعى آنتى بيوتيك طبيعى هستند كه در درمان عفونت ها مفيد است. نكته جالب توجهى كه وجود داشت اين بود كه ميمون ها برگ ترب و برخى گياهان ديگر را تنها در هفته هاى نخست مورد استفاده قرار دادند. به اين ترتيب نمى توان ادعا كرد چون ميمون ها مزه اين گياهان را دوست دارند از آنها استفاده مى كنند.
به عنوان مثال، يك روز يكى از ميمون ها به درون آب افتاد. او شنا كرده و با پيكرى خيس خود را به يكى از جزيره هاى موجود در اين باغ وحش رساند. همنوعان او ابتدا او را به جا نياوردند و از ترس اينكه مبادا جانور ديگرى به قلمرو آنها وارد شده باشد پا به فرار گذاشته و به گوشه و كنارى گريختند. پس از اينكه همه آشوب ها برطرف شد ميمون ها همگى با هم به باغ گياهان خود رفته و از گياهان بابونه و بادرنجبويه تغذيه كردند و به اين ترتيب خود را آرام كردند.به گفته مليشارك: «ميمون هاى باغ وحش آپنهويل از اين امكان بهره مند نبوده اند كه اين رفتار را از والدين و بزرگترهاى خود بياموزند. با اين وجود ظاهراً از روى غريزه مى دانند هر گياه چه تاثيرى مى تواند بر روى سلامتى آنها داشته باشد، حتى گياهانى كه در آمريكاى جنوبى، آفريقا و آسيا مى رويند.»
«ميشائيل هووفمن» كارشناس رفتارشناسى جانوران، حدود ۱۷ سال است كه در پى حل اين معماست. او در تانزانيا به مطالعه رفتار ميمون ها مشغول است و در كنار درمان بيمارى ها و مقابله با فشارهاى روحى، نوع ديگرى از اقدامات پيشگيرانه براى مبارزه با بيمارى ها را در بين آنها مشاهده كرده است. به اعتقاد او تنها ۱۵ درصد از غذاهاى گياهى مورد استفاده توسط ميمون ها كاربرد درمانى دارند. شمپانزه ها در طول دوره باران هاى موسمى از غالب اين گياهان، ولو به مقدار بسيار كم، استفاده مى كنند. تنها برخى از گياهان طبى هستند كه به طور منظم و به مقدار زياد خورده مى شوند و هدف از اين كار نيز عمل پيشگيرى از بيمارى هاست. درواقع، شمپانزه ها با استفاده دايم از اين گياهان طبى، سيستم دفاعى بدن خود را تقويت كرده و به اين ترتيب مى بينيم كه اغلب اوقات در سلامتى كامل به سر مى برند.
علم پزشكى انسان از طريق خط و زبان جهش هاى عظيمى را در طول تاريخ داشته است. امروزه بيش از ۱۰ هزار داروى متفاوت در بازار به فروش مى رسند. علاوه بر اين، بايد از دستگاه هاى پيچيده اى همچون دستگاه هاى راديوگرافى و سى تى اسكن نام برد. جانوران با چنين پيشرفت هايى نمى توانند رقابت كنند با اين وجود از طريق يادگيرى و غريزه دقيقاً به همان هدفى مى رسند كه ما در پى آنيم، يعنى يك زندگى سالم.
DW-WORLD.DE

روزنامه شرق

شيشه مقاوم براى وسايل نيمه رسانا

ايتكا: توتو به تازگى نوع خاصى از شيشه مقاوم براى پنجره هايى كه در وسايل نيمه رسانا به كار مى روند ساخته است. اين شيشه از كوارتز، يك لايه بسيار ظريف از ييتريا و ماده شفافى از سراميك ساخته شده است. پنجره هايى كه از اين شيشه ساخته مى شوند قادرند در برابر پلاسماهاى خورنده مدارها مقاومت كنند به اين معنى كه نياز به جابه جايى آن نيست و از آنجا كه پوشش، شيشه ناخالص كمترى را در طول زمان فرسايش آزاد مى كند نقص كمترى را در جريان ساخت قطعات ايجاد مى كند. توتو اين شيشه را به وسيله فوران دانه هاى ريز تياريا در سرعت بالا درست مى كند. اين دانه ها كه صدها نانومتر هستند به ذرات كوچكتر ده نانومترى تقسيم شده و در سطح شيشه اندازه شان به ۲۰ دهم ميكرون مى رسد. او قصد دارد در ۲ ماه آينده انواع ارزان ترى از اين شيشه را بسازد.

اسرار مخفى يخچال هاى گرينلند

مجيد ميرزايى عطاآبادى (شرق): پس از آنكه در تابستان ۲۰۰۳ گروه بين المللى محققانى كه در حال حفارى صفحه يخى ميانى گرينلند هستند در عمق ۳۰۸۵ مترى به سنگ بستر اين قاره رسيدند با هجوم آب به مته حفارى روبه رو شدند كه اين پديده عجيب را ناشى از ذوب يخ ها به دليل جريان هاى زمين گرمايى و وجود يك سيستم آبى مايع در زير صفحه يخى دانستند كه براى چند ميليون سال از سطح جدا بوده است. در تابستان امسال، حفارى مجدداً در عمق ۳۰۹۱ مترى و در مكانى نزديك چاه قبلى به سنگ بستر رسيد و در كمال تعجب دانشمندان بقايايى از مواد آلى از اين عمق به دست آمد. اين مواد آلى كه احتمالاً بقايايى از برگ هاى سوزنى مخروطيان است چندين ميليون سال سن داشته و مربوط به آخرين درختانى هستند كه زمانى سطح اين قاره را مى پوشانده اند. اين يافته نشان مى دهد كه گسترش و ايجاد صفحه يخى گرينلند تقريباً سريع بوده است چرا كه در غير اين صورت اين بقايا حمل شده و در اين مكان يافت نمى شد.
glaciology.gfy.ku.dk