نمایش سلاح های دوره صفوی در واشنگتن

شاه عباس در سال ۱۶۱۷، یعنی ۱۹۶ سال قبل از انعقاد معاهده گلستان، به محمد قاسم که یک بازرگان بود ماموریت داد برای جلب حمایت کرملین از ایران در جنگ با عثمانی به مسکو سفر کند.

درمیان هدایا و تحفه های پیشکشی محمد قاسم به تزار میخائیل فدورویچ، خنجری جواهرنشان دیده می شد که دسته آن با یاقوت و فیروزه تزئین شده بود.

چهار قرن بعد این خنجر زیبا همچنان در گنجینه موزه های کرملین در مسکو توجه هر بیننده ای را به خود خیره می کند.

این اثر هنری تنها یکی از هزاران قطعه هدیه دربارهای ایران و سایر ملل به کرملین است که طی قرن ها از آنها حفاظت شده است.

حال بخش کوچکی از هدایای شاهان صفوی و سلاطین عثمانی به تزارهای روسیه در قرن های ۱۶ و ۱۷ میلادی به واشنگتن منتقل شده اند تا در نمایشگاه "تزارها و شرق" موسسه اسمیتسونئین، بخشی از تاریخ دیپلماسی این سه کشور را به تصویر بکشند.

گالری عکس از نمایشگاه "تزارها و شرق" را ببینید.

به گفته دکتر معصومه فرهاد، سرپرست موزه داران گالری های سکلر و فریئر موسسه اسمیتسونئین، ۶۴ قطعه بی نظیر در این نمایشگاه در معرض دید عمومی قرار گرفته و ۲۵ تای آن متعلق به ایران است.

بسیاری از آثار به نمایش گذاشته برای نخستین بار است که خارج از روسیه به تماشا گذاشته می شوند.

در میان این آثار سپری زرنشان دیده می شود که در قرن شانزدهم به وسیله استاد محمد مومن ساخته شده است. به گفته موزه داران، به احتمال زیاد این سپر در قزوین تولید شده است.

محمد مومن این سپر را از یک ورق فولاد ساخته و خطوط مورب زری کاری شده روی آن منقش به تصاویر شکارگاه است. جواهرات به کارگرفته شده در ساخت این سپر یاقوت و فیروزه هستند.

از دیگر آثار به نمایش گذاشته شده، یک شمشیر جواهر نشان به همراه غلاف و دو تیغه شمشی متعلق به قرن هفدهم است.

شمشیرهای ساخت ایران به خاطر ظرافت، استحکام و برندگی خود در میان اشراف زادگان روسیه طرفداران زیادی داشتند. در این حال، صنعت کاران روسیه از شمشیرها و سایر سلاح ها و هدایای ایران و عثمانی را کپی برداری می کردند و از روی آنها سلاح های جدیدی را می ساختند.

علاوه بر ادوات نظامی تشریفاتی، اشیای گرانبهای دیگری از ایران مانند پرده های نفیس، پارچه های گران قیمت به کارگرفته شده در تهیه زین اسب های سلطنتی و هدایای درباره ایران به کلیسای ارتودکس روسیه نیز در این نمایشگاه دیده می شود.

دیپلماسی در خدمت اقتصاد

نمایشگاه "تزارها و شرق" سیاست خارجی بخشی از دوران حکومت صفوی را در به کارگیری همزمان اهرم های دیپلماسی و تجارت برای پیشبرد منافع ملی به تصویر می کشد.

رشد صنعت نساجی و فرش ایران در دوره صفوی و به خصوص در دوران زمامداری شاه عباس، حکام و تجار ایران را وادار کرد در پی راه مناسب و امنی برای گسترش صادرات خود به بازارهای اروپایی باشند.

بی ثباتی در روابط با عثمانی و جنگ های طولانی با این کشور باعث شد، شاهان صفوی از توسعه روابط سیاسی و فرستادن هیات های نمایندگی با شکوه به مسکو برای برقراری مسیر تجاری جدید تلاش کنند.

خانم فرهاد درباره روابط تجاری ایران و روسیه تزاری در دوره صفوی می گوید: "علت اصلی گسترش تجارت میان ایران و روسیه در دوره صفوی ابریشم ایران بود. ابریشم ایران در روسیه و اروپا خیلی طرفدار داشت."

به گفته خانم فرهاد جنگ های ایران و عثمانی دسترسی تاجران ایرانی را به دریای مدریترانه مشکل می کرد. به همین خاطر صفوی ها در پی این برآمدند با گسترش روابط با روسیه، علاوه بر بندرهای خلیج فارس، مسیر جدید و آسان تری را برای صادرات محصولات خود برقرار کنند.

مبادلات تجاری با روسیه و اروپا از طریق دریای خزر و رودخانه ولگا مسیر مطمئن و کوتاهی بود که با استقبال تاجران اروپایی مواجه شد.

اولین سفیر درباره صفوی در سال ۱۵۲۱ به وسیله شاه اسماعیل روانه مسکو شد. اعزام هیات های سیاسی و تجاری ایران به روسیه در دوران حکومت شاه عباس به اوج رسید ولی با به روی کار آمدن جانشین های او این روابط به تدریج رو به سردی گرائید.

علاوه بر اعضای دربار و فرماندهان نظامی که به عنوان سفیر نزد دولت روسیه فرستاده می شدند، شاهان صفوی گاهی بازرگانان را مامور ارسال پیام به دربار کرملین می کردند.

هر کدام از این هیات های نمایندگی که عازم کرملین می شدند، با خود هدایا و تحفه های گرانبهایی را همراه می بردند و ماموران دربار روسیه با دقت و وسواس آنها را دفاتر دولتی ثبت و تحویل خزانه می دادند.

بازرگانان ایرانی همواره از همراهی هیات های رسمی استقبال می کردند زیرا می توانستند بدون پرداخت مالیات و در قالب یک مقام رسمی مالتجاره خود را به روسیه منتقل کنند. بسیاری از این بازرگانان، تاجران ارمنی ابریشم بودند.

بازرگانانی هم که همراه هیات ها فرستاده می شدند، با خود هدایایی برای پیشکش می بردند که از نظر ارزش کمتر از هدایای سلاطین نبود.

شمشیر، زره، زین و یراق اسب، اشیای تزئینی، پرده های نفیس و فرش های گرانبها از جمله این هدایا بودند.

سفرا و تجار ایرانی هدایایی را نیز به کلیسای ارتدکس روسیه پیشکش می کردند زیرا رهبران این کلیسا نفوذ زیادی در دربار داشتند و می توانستند در بهبود روابط نقش موثری داشته باشند.

حضور ارامنه جلفا در دربار صفوی نیز نقش مهمی در توسعه مراودات شاهان صفوی و کلیسای ارتودکس داشت.

علاوه بر دربار صفوی، سلاطین عثمانی نیز در این دوران سعی داشتند روابط خود را با کرملین مستحکم کنند. هدف از این کار گشترش روابط بازرگانی و توسعه بازار کالاهای این کشور در روسیه و اتحاد سیاسی با مسکو در برابر سایر دولت های اروپایی بود.

سلاح های تشریفاتی، زره، زین و یراق اسب و اشیای تزئینی مانند ساعت و قمقمه جواهرنشان از جمله موارد به نمایش گذاشته شده از دوران عثمانی در این نمایشگاه است।
منبع : BBC

ستاره ای مصنوعی برای گشودن اسرار کیهانی

تا چند روز دیگر با روشن شدن قدرتمندترین تاسیسات لیزری جهان، برای اولین بار ستاره ای ریز در زمین متولد خواهد شد.

موسسه "ان آی اف" (National Ignition Facility) در کالیفرنیا قصد دارد عملی بودن گداز هسته ای، فرآیندی که در قلب خورشید روی می دهد و به طور بالقوه می تواند منبع انرژی فراوان و پاکیزه برای زمین باشد، را به نمایش بگذارد.

اما هرچند بسیاری از چشم ها در این موسسه بر هدف تامین نیازهای انرژی بشر دوخته شده، بسیاری از دانشمندان امیدوارند بتوانند سوالات بنیادی دیگری را با کمک آن پاسخ دهند.

دکتر اریک استورم از آزمایشگاه ملی لارنس لیورمور (ال ال ان ال) که "ان آی اف" در آن قرار دارد گفت: "همواره تصور می شد که در بازآفرینی فرآیند گداز هسته ای بتوان سه ناحیه را که هم مایه کنجکاوی و هم دارای ارزش است کنکاش کرد."

ان آی اف بیش و پیش از هر چیز برای مقاصد امنیت ملی و مطالعه شرایطی که در انفجارهای هسته ای وجود دارد و شیوه عملکرد سلاح های اتمی ساخته شده است.

دکتر استورم می گوید: "در غیاب آزمایش اتمی زیرزمینی، این (موسسه) امکان آن را فراهم می کند که یک بازدارنده معتبر اتمی داشته باشیم."

او افزود: "آنوقت می توانیم فیزیک گداز هسته ای را مطالعه کنیم - آیا می توان اینجا روی سیاره ما یک نیروگاه گداز هسته ای ایجاد کرد؟ به علاوه می توانیم فیزیک اولیه و علم سیارات را دنبال کنیم."

همین بخش مربوط به فیزیک است که توجه دانشمندان سراسر جهان را به خود جلب کرده است که امیدوارند از این ماشین برای مطالعه پدیده های دوردست مانند تشکیل سیارات یا انفجارهای خشن ابرنواختری استفاده کنند.

پروفسور پل دریک از دانشگاه میشیگان چنین توضیح داد: "برای درک جای ما در جهان و اینکه از چه چیزی ساخته شده ایم، واقعا باید ستاره های منفجر شده (ابرنواخترها) را درک کنیم."

او فقط یکی از محققان در "ان آی اف" است که منتظرند با استفاده از این تاسیسات عظیم نظریه خود را محک بزنند.

دکتر استورم گفت: "در ان آی اف می توان به جای آنکه منتظر وقوع ابرنواختر به طور اتفاقی در آسمان شد، آن را برای (مثلا) ساعت نه صبح پنجشنبه برنامه ریزی کرد."

"و هر بار می توان آزمایش ها را تغییر داد. بنابراین می توان انفجار ابرنواختر را مکررا انجام داد."

سایر تاسیسات همچون "لیزر اومگا" در دانشگاه روچستر در نیویورک قبلا برای این نوع آزمایش به کار گرفته شده است.

اما 192 لیزر ان آی اف بیش از هر تاسیسات دیگری انرژی تولید می کند و امکانات بی سابقه ای برای دانشمندان فراهم می آورد تا آنچه را معمولا فرآیندهای دورافتاده کیهانی است بررسی کنند.

در جریان آزمایش گداز هسته ای، این اشعه ها برای مدتی کوتاه 500 تریلیون وات نیرو را در یک نقطه کوچک به اندازه گلوله سر خودکار حاوی سوخت هیدروژن متمرکز می کند.

این انرژی فشرده دمایی به اندازه 100 میلیون درجه و فشاری که میلیاردها بار بیش از فشار اتمسفر است تولید می کند که باعث گداز در هسته هیدروژن می شود و انرژی عظیمی آزاد می کند.

با این حال در آزمایش های اخترفیزیکی، ذره ای که هدف گرفته می شود نیمکره ای از عناصر لایه به لایه خواهد بود که هدف آن تقلید هسته یک ستاره است.

کل این آزمایش ممکن است فقط چند میلیاردم ثانیه طول بکشد که بدان معنی است که باید انفجار را با مجموعه ای از حسگرها زیر نظر گرفت تا جزئیات آن آشکار شود.

پروفسور دریک گفت چالش اصلی این است که آزمایش هایی را انجام دهیم که شرایطی را بازسازی می کند که در هسته ستارگان اتفاق می افتد.

این باید به محققان امکان دهد قلب ستارگان و ابرنواخترها را با جزئیات بی سابقه کاوش کنند و چگونگی تشکیل این اجرام آسمانی را بهتر درک کنند.

علاوه بر ستاره شناسان، سیاره شناسان نیز می خواهند با استفاده از این دستگاه نظریه های خود درباره چگونگی تشکیل کرات و منظومه های شمسی را محک بزنند.

دانشمندان برای کسب اطلاعات بیشتر درباره دما و فشار شدید در قلب سیارات و تاثیر آنها بر ماده به "ان آی اف" رجوع خواهند کرد।

BBC

با استفاده از فن‌آوري نانوپيل هيدرو‍‍زني با ظرفيت بيشتروزمان دشارژطولاني تر در كشور ساخته شد

پژوهشگران دانشگاه تهران موفق‌ شدند طي پژوهشي ترکيب بين‌فلزي Mg2Ni را توليد کنند که با داشتن ظرفيت زياد در جذب هيدروژن، موجب افزايش ظرفيت و زمان دشارژ باتري‌هاي هيدروژني شده‌ است. به گزارش سرويس فن‌آوري خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، مريم مهري، دانشجوي دکتري مهندسي مواد دانشگاه تهران و مجري اين طرح در اين زمينه گفت: «ميزان ذخيره هيدروژن به صورت اتمي در اين ترکيب، از ميزان هيدروژن مايع هم حجم آن بيشتراست.»

وي خاطرنشان كرد: «هيدروژن سوخت مناسبي است اما ذخيره‌کردن آن به‌ لحاظ حجم زياد و خطرات ناشي از اشتعال و انفجار، داراي مشکلات زيادي‌است। يکي از روش‌هاي ذخيره‌ کردن هيدروژن، به ‌کارگيري ترکيب جاذب هيدروژن است که در بين نانومواد، منيزيم و برخي از ترکيبات آن بيشترين ميزان ظرفيت پذيرش هيدروژن دارا هستند।»

ترکيب بين فلزي Mg2Ni از جمله مواد جاذب هيدروژن است که ظرفيت جذب هيدروژن به ميزان ‌٦/٣ درصد وزني خود را دارد. اين ماده، در ساخت الکترود آند باتري‌هاي قابل شارژ NiMH استفاده ‌شده‌ است و همچنين در مخازن هيدروژن نيز قابل‌ استفاده هستند. هيدروژن به‌ صورت محلول جامد در داخل اين ترکيب ذخيره‌ مي‌شود. مهري، ساخت اين ترکيب با استفاده از روش‌هاي ذوب و ريخته‌گري را(به ‌دليل تفاوت نقاط ذوب و فشار بخار عناصر آن) داراي مشكلات زيادي دانست که باعث عدم يکنواختي آن مي‌شوند و درنتيجه ظرفيت پذيرش هيدروژن در آن را کاهش مي‌دهند. وي، آلياژسازي مکانيکي را روشي مناسب براي تهيه ترکيبات بين‌فلزي بيان‌کرد و افزود: «به‌علت کاهش اندازه دانه‌ها و افزايش سطح در معرض واکنش در نانوبلور‌هاي Mg2Ni، سينتيک جذب بهبود مي‌يابد و ظرفيت دشارژ بالاترمي‌رود و زمان فعال‌سازي نيز کاهش ‌پيدا مي‌کند. همچنين از عناصر آلياژي مانند نيوبيم براي بهبود خواص جذب و دفع هيدروژن، استفاده شده‌است». براي ساخت تركيب بين‌فلزي Mg2Ni به‌ روش آلياژسازي مكانيكي، آسياب با اتمسفر گاز خنثي و از نوع گلوله‌يي سياره‌يي (به‌دليل انرژي بالاي آن) استفاده ‌شده ‌است. براي بررسي خواص الكتروشيميايي پودرهاي به‌ دست‌آمده، يك پيل الكتروشيميايي با سه الكترود به‌ کار گرفته‌ شده و ساختمان بلوري اين پودرها نيز به ‌وسيله پراش‌سنج پرتو ايكس(XRD) و مورفولوژي مخلوط پودري، با استفاده از ميكروسكپ الكتروني روبشي(SEM) بررسي‌شده‌است. به گزارش ستاد ويژه توسعه فن‌آوري نانو، جزئيات اين پژوهش که با هدايت دکتر فرشيد کاشاني‌ بزرگ در دانشکده مهندسي مواد و متالورژي دانشگاه تهران انجام‌ شده، در مجله International Journal of Modern Physics B (IJMPB) منتشرشده‌است.

كشف راز سفيد شدن مو

جام جم آنلاين: محققان انگليسي و آلماني موفق شدند راز تغيير رنگ موها با بالا رفتن سن و سفيد يا خاكستري شدن آنها در سنين ميانسالي و پيري را فاش كنند.

به گفته اين محققان؛ وجود راديكال‌هاي آزاد اكسيژن دليل خاكستري شدن رنگ موهاست. اين پژوهشگران اميدوار هستند كه كشف جديد، آنها را به سمت ابداع روش‌هاي مفيد و كارآمد براي جلوگيري از سفيد شدن موها سوق دهد.

پروفسور هانيز دكر، محقق انستيتو بيوفيزيك در دانشگاه مانيز آلمان دراين‌باره خاطرنشان كرد: پيروكسيد هيدروژن منشا تغيير رنگ موهاست.

وي معتقد است: با افزايش سن ميزان اين ماده هم در پياز مو بيشتر مي‌شود و هم در نهايت از سنتز رنگدانه ملانين در تار مو جلوگيري مي‌كند.

بر اساس اين گزارش، پيروكسيد هيدروژن يك ماده سفيدكننده به شمار مي‌آيد كه محصول بازمانده از فعل و انفعالات متابوليك در بدن است. اين ماده شيميايي در تمام بافت‌هاي بدن وجود دارد و مقدار آن بسيار اندك است.

محققان مي‌گويند: در حالت عادي آنزيمي در بدن ترشح مي‌شود كه پيروكسيد هيدروژن را به آب و اكسيژن تجزيه مي‌كند، اما با بالا رفتن سن از مقدار اين آنزيم كاسته مي‌شود و در اين وضعيت بتدريج بر مقدار پيروكسيد هيدروژن افزوده مي‌شود.

پيروكسيد هيدروژن با اكسيده كردن يك اسيد آمينه به نام ميتونين به آنزيم تيروسيناز حمله مي‌كند. اين آنزيم سنتز شده و در نتيجه از مقدار آن كاسته مي‌شود. با كم شدن آنزيم از مقدار رنگدانه ملانين نيز كاسته مي‌شود.

اين اكسيداسيون توسط پيروكسيد هيدروژن علاوه بر تخريب روند توليد ملانين روي ساير آنزيم‌هاي مورد نياز براي ترميم پروتئين‌هاي آسيب‌ديده نيز تاثير منفي مي‌گذارد و منجر به سفيد شدن موها مي‌شود.

حذف پايان نامه از دوره كارشناسي ارشد

قائم مقام وزير علوم،تحقيقات و فناوري از حذف پايان نامه در دوره كارشناسي ارشد خبر داده است.به گزارش«فردا» دكتر محمد حسيني درباره تغييرات احتمالي در دوره هاي كارشناسي ارشد گفت: امسال قرار است برخي دانشگاه ها، شيوه جديدي را بيازمايند كه در آن «آموزش» محور قرار مي گيرد. بر اين اساس ديگر پايان نامه خود به خود از گردونه كار خارج مي شود، چرا كه اين امر وقت بسياري از دانشجو را مي گيرد و «استاد راهنما» هم به واسطه اين كه درگير پايان نامه است، نمي تواند به ساير امور رسيدگي كند.حسيني افزود: با توجه به اينكه 88 ، سال اصلاح الگوي مصرف نام گرفته است ما هم سعي داريم دوره كارشناسي ارشد را سريع تر و كوتاهتر برگزار نماييم.وي در پاسخ به اين سوال هفته نامه اميد جوان كه چه جايگزيني براي پايان نامه تعيين شده است؟ گفت: در روش مذكور جاي پايان نامه را چند واحد درسي مي گيرد كه بر سرعت كار مي افزايد و باعث مي شود ما بتوانيم دانشجويان بيشتري را وارد دوره هاي كارشناسي ارشد كنيم. البته اين امر امسال به صورت آزمايشي انجام مي گيرد.